Cấu kiện là gì? Đây là một khái niệm được nhiều người quan tâm, đặc biệt là trong lĩnh vực xây dựng kỹ thuật. Việc hiểu đúng về cấu kiện sẽ giúp bạn nắm rõ hơn về các thành phần quan trọng trong công trình. Hãy cùng tìm hiểu ngay trong bài viết dưới đây cùng Vạn An Group nhé!
Cấu kiện là gì?
Cấu kiện là các thành phần hoặc các bộ phận riêng lẻ trong kết cấu các công trình bê tông cốt thép. Các thành phần trong cấu kiện có thể bao gồm cột, dầm, móng, sàn mái, v.v, chúng đóng vai trò quan trọng trong việc chịu tải, chống đỡ cho toàn bộ công trình.
Cấu kiện liên quan đến một số công việc như đo lường, tính toán các nội lực, lực đỡ, ngoại lực hay tính toán một số tác động ngoại vi có thể ảnh hưởng đến kết cấu công trình. Việc tính toán cấu kiện rất quan trọng để đảm bảo công trình có được sự liên kết chặt chẽ và ổn định theo thời gian sử dụng.
Phân loại cấu kiện trong xây dựng
Bộ phận chính của một công trình được cấu tạo bởi 4 cấu kiện chính bao gồm:
Cấu kiện chịu nén
Đây là loại cấu kiện xây dựng chịu lực tác động của lực nén, làm cho cấu kiện bị nén chặt lại. Loại cấu kiện này thường được sử dụng trong các cột khung nhà, thân vòm, thanh đà. Có 2 loại cấu kiện chịu nén chính là cấu kiện trung tâm và nén lệch tâm.
Cấu kiện chịu kéo
Cấu kiện chịu kéo là cấu kiện chịu lực tác động của lực kéo tác động làm kéo giãn cấu kiện dọc theo trục của nó. Cấu kiện chịu kéo thường gặp ở các thanh dàn chịu kéo, thanh treo và thanh căng của vòm.
Cấu kiện chịu xoắn
Cấu kiện chịu xoắn là cấu kiện chịu tác động của lực xoắn, là lực tạo ra mômen làm xoay cấu kiện quanh trục của nó. Loại cấu kiện này thường gặp cùng với loại chịu uốn.
Cột chịu lực ngang đặt cách trục 1 đoạn, dầm có liên kết với bản một phía, các xà ngang của khung biên đỡ các dầm theo phương vuông góc với liên kết cứng. Trong cấu kiện chịu xoắn sẽ xuất hiện các ứng suất kéo chính và ứng suất nén chính nghiêng góc 45 độ so với trục.
Yêu cầu khi sử dụng cấu kiện xây dựng
Dựa vào khoản 3 điều 3 Nghị định 09/2021/NĐ-CP thì cấu kiện xây dựng là sản phẩm vật liệu xây dựng được chế tạo để lắp ghép thành kết cấu công trình. Việc sử dụng cấu kiện xây dựng phải đảm bảo yêu cầu được quy định tại điều 7 như sau:
Sử dụng vật liệu xây dựng và cấu kiện xây dựng trong công trình xây dựng
- Sản phẩm, hàng hóa vật liệu xây dựng và cấu kiện xây dựng khi sử dụng trong công trình xây dựng phải đảm bảo chất lượng, đáp ứng tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật, tuân thủ thiết kế và chỉ dẫn kỹ thuật (nếu có).
- Thủ tướng Chính phủ quy định lộ trình sử dụng vật liệu xây không nung, vật liệu xây dựng tiết kiệm tài nguyên, tiết kiệm năng lượng, thân thiện với môi trường, vật liệu xây dựng sản xuất trong nước đối với công trình sử dụng vốn đầu tư công, vốn nhà nước ngoài đầu tư công.
- Khuyến khích sử dụng vật liệu xây không nung, vật liệu xây dựng tiết kiệm tài nguyên, tiết kiệm năng lượng, thân thiện với môi trường, vật liệu xây dựng sản xuất trong nước đối với các công trình xây dựng được đầu tư bằng nguồn vốn khác.
Ứng dụng của cấu kiện trong xây dựng
Một số ứng dụng của cấu kiện xây dựng:
Cấu kiện nhà thép tiền chế
Các cấu kiện trong công trình nhà thép tiền chế bao gồm cột, kèo, dầm và xà gồ thường được sử dụng rộng rãi vì chúng có khả năng chịu lực tốt và vượt được qua các nhịp lớn, có thể lên đến 100m. Một số đặc điểm các cấu kiện như:
- Cột và kèo: Thường được thiết kế dạng thép chữ H hoặc theo kết cấu dàn, cột tròn, đảm bảo độ bền và khả năng chịu tải cao.
- Dầm: Các dầm dạng chữ H được sử dụng phổ biến, phụ thuộc vào yêu cầu của từng công trình.
- Xà gồ thép: Chủ yếu có hình dạng chữ C hoặc Z với khoảng cách từ 1m – 1.5m, được liên kết chặt chẽ với khung chính để nâng đỡ hệ mái tôn bên trên.
- Cấu kiện phụ – giằng: Được bố trí nhằm tăng cường khả năng liên kết giữa các bộ phận nhằm đảm bảo sự ổn định và cứng cáp cho toàn bộ khung nhà.
Cấu kiện nhà gỗ
Phần hệ thống cột trong khung nhà đóng vai trò quan trọng trong việc chịu lực nén từ các dầm hay xà, truyền xuống sàn và đảm bảo sự vững chắc công trình bao gồm các loại cột chủ yếu như: cột cái, cột con, cột mái hiên.
Xà dầm là các giằng ngang chịu kéo, liên kết và cố định các cột với nhau, gồm nhiều loại xà đặt bên trong, bên ngoài hoặc vuông góc với khung xà. Các loại xà cơ bản gồm: xà hạ, xà trên cột con, xà thượng, xà dưới cột con, xà hiên và đòn dông.
Cấu kiện mái công trình
- Các dầm chính sẽ đảm nhiệm vai trò nâng đỡ mái nhà dọc theo chiều dài khung nhà
- Rui là các dầm phụ được đặt dọc theo chiều dốc mái, tựa lên hệ thống hoành nhà.
- Mè là những dầm phụ nhỏ nằm ngang và giao với rui, tạo nên kết cấu hoành – rui – mè, tăng cường độ cứng cáp của mái nhà.
- Ngói vảy rồng giúp chống dột, chống nóng và đặc biệt có thêm lớp đất sắt kẹp giữa giúp tăng độ bền ngói.
Cấu kiện trong công trình khách sạn cần kiểm soát những gì?
Trong công trình khách sạn, cấu kiện không chỉ đảm bảo khả năng chịu lực mà còn ảnh hưởng trực tiếp đến mặt bằng phòng, chiều cao sử dụng và không gian dành cho hệ thống kỹ thuật. Vì vậy, các cấu kiện cần được kiểm soát đồng thời về kích thước, vị trí và khả năng phối hợp với các bộ môn khác ngay từ thiết kế đến thi công.
- Kích thước và cao độ: Cột, dầm, sàn cần được kiểm soát để không làm thay đổi diện tích sử dụng, chiều cao phòng hoặc không gian hoàn thiện.
- Tính lặp lại của các tầng phòng: Với nhiều phòng có cùng mô-đun, việc thống nhất vị trí và kích thước cấu kiện giúp triển khai thi công nhanh hơn, đồng thời hạn chế sai lệch giữa các tầng.
- Khoảng không cho hệ thống kỹ thuật: Vị trí dầm, sàn và các cấu kiện chính cần được xem xét cùng với hộp kỹ thuật, đường ống, điều hòa, điện và PCCC để hạn chế khoan cắt hoặc xử lý phát sinh tại công trường.
- Phối hợp hoàn thiện: Các vị trí cấu kiện ảnh hưởng đến trần, vách, cửa và nội thất cần được kiểm tra trước khi triển khai, đặc biệt tại những khu vực có yêu cầu thẩm mỹ cao như sảnh, phòng nghỉ và nhà hàng.
Do đó, kiểm soát cấu kiện trong khách sạn cần được thực hiện xuyên suốt từ hồ sơ thiết kế, bản vẽ triển khai đến thi công thực tế, thay vì chỉ kiểm tra khả năng chịu lực. Cách kiểm soát này giúp hạn chế xung đột giữa kết cấu, kiến trúc và MEP, đồng thời giảm các điều chỉnh phát sinh trong quá trình hoàn thiện.
Vạn An Group chú trọng phối hợp cấu kiện với công năng kiến trúc và hệ thống kỹ thuật ngay từ giai đoạn thiết kế, tạo cơ sở thuận lợi cho quá trình thi công và hoàn thiện công trình.
Hy vọng qua bài viết này, bạn đọc sẽ hiểu rõ hơn về thuật ngữ “cấu kiện là gì?” Việc nắm vững được các kiến thức liên quan đến cấu kiện sẽ giúp bạn có những lựa chọn đúng đắn và phù hợp trong quá trình thi công xây dựng. Nếu có bất kỳ thắc mắc liên quan đến cấu kiện xin hãy liên hệ với Vạn An Group qua Hotline 0968 675 102 – 0985 385 102.
Kinh nghiệm: 15 năm
ThS. KTS Phương Hữu Thơ là một kiến trúc sư được tôi luyện qua nhiều dự án lớn về thiết kế thi công khách sạn. Hiện tại anh là Thành viên Hội đồng quản trị kiêm Tổng giám đốc của Vạn An Group. Tận tụy, nhiệt huyết, tài năng và uy tín là những giá trị anh lan toả đến với Cán bộ công nhân viên cũng như khách hàng.
