Trong lĩnh vực xây dựng, dầm là một trong những thành phần đóng vai trò then chốt trong công trình. Vậy dầm là gì? Tại sao dầm lại đóng một vai trò quan trọng và ảnh hưởng lớn đến công trình như vậy? Hãy cùng tìm hiểu ngay dưới bài viết dưới đây cùng Vạn An Group nhé!
Dầm là gì?
Dầm là một cấu kiện quan trọng trong xây dựng và kiến trúc. Dầm là thanh chịu lực (chịu uốn là chủ yếu) nằm ngang hoặc nằm nghiêng để đỡ các bản dầm, tường, mái phía trên.
Dầm thường có dạng hình chữ nhật hoặc hình chữ I với chiều dài lớn hơn nhiều so nhiều rộng và chiều cao của chúng. Dầm có vai trò chính trong việc hỗ trợ, phân phối tải trọng của công trình và tạo không gian mở trong công trình mà không cần nhiều cột hỗ trợ, tạo sự linh hoạt trong không gian.
Các loại dầm phổ biến
Một số loại dầm được sử dụng phổ biến trong xây dựng như:
Dầm chính
Dầm chính là dầm được thiết kế đi qua các cột, gác chân cột, vách. Dầm chính thường có kích thước lớn hơn các dầm khác. Trong một số trường hợp, dầm chính được coi như là dầm theo phương chịu lực chính của ngôi nhà hay còn được gọi là dầm khung.
Dầm chính sẽ chịu lực nhiều hơn dầm phụ vì dầm chính sẽ hỗ trợ gánh đỡ cho dầm phụ. Dầm chính phải đặt vào tường khoảng từ 200-230mm, chúng được đặt theo chiều rộng của phòng cách nhau từ 4-6m. Mỗi nhịp của dầm chính có thể đặt từ 1 đến 3 dầm phụ.
Dầm phụ
Dầm phụ được cấu tạo bởi thép định hình và bê tông cốt thép. Chúng có kích thước nhỏ hơn so với dầm chính. Đối với không gian có diện tích lớn hơn 6m, dầm phụ sẽ được đặt vuông góc với dầm chính.
Dầm phụ có nhiệm vụ phân chia tải trọng với dầm chính, dầm phụ sẽ được tính toán chịu lực để gán lực từ dầm phụ sang dầm chính. Việc phân chia dầm chính và dầm phụ giúp xác định kích thước và độ cứng của từng loại dầm.
Dầm bê tông cốt thép
Dầm bê tông cốt thép được chế tạo từ cát, đá, xi măng, nước và cốt thép theo một tỷ lệ nhất định. Cốt thép trong dầm bê tông có khả năng chống lại lực cắt, uốn hay xoắn thanh dầm. Dầm bê tông cốt thép thường có hình vuông hoặc hình chữ nhật.
Dầm bê tông cốt thép có khả năng chịu tải cao, tuổi thọ cao có thể chịu được các điều kiện thời tiết khắc nghiệt. Dầm có thể chịu được cả lực nén và lực kéo nên sẽ giúp tăng cường khả năng chịu tải của dầm.
Dầm dọc và dầm ngang
- Dầm dọc: Dầm dọc là dầm được tính theo hướng dọc của công trình, thường chạy song song với chiều dài của kết cấu. Dầm dọc thường ít được sử dụng.
- Dầm ngang: Dầm ngang là dầm được tính theo chiều rộng của ngôi nhà, được sử dụng cho công trình có chiều dài lớn hơn chiều rộng nhiều lần. Dầm ngang sẽ chịu tải trọng từ các sàn hoặc tường và truyền tải trọng đó sang dầm dọc hoặc cột chịu lực.
Dầm bo
Dầm bo là dầm thường được thiết kế xây dựng ở các phần rìa hay mép của công trình. Chúng có thể nằm ngang hoặc dọc tùy theo thiết kế nhưng luôn được ưu tiên ở những bố trị trọng điểm giúp bảo vệ, gia cố và tạo sự ổn định cho các cạnh công trình.
Nhịp của dầm là gì?
Nhịp của dầm là khoảng cách giữa hai điểm tựa như cột, tường mà dầm phải chịu lực và truyền tải trọng. Đối với dầm chính, mỗi nhịp dầm được đặt từ 1 đến 3 dầm phụ. Điều này là rất quan trọng vì nhịp dầm sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng chịu lực, độ võng và độ ổn định của dầm.
Khoảng cách của dầm là bao nhiêu?
Đối với công trình nhà 2, 3, 4 tầng thì sẽ có kích thước chiều cao dầm khác nhau. Kích thước dầm sẽ phụ thuộc vào số tầng của công trình. Chiều cao của dầm nhà thường chịu ảnh hưởng từ nhịp dầm (chiều dài), cụ thể như sau:
- Dầm nhà 2 tầng thường có chiều cao ~ 30cm
- Dầm nhà 3 tầng thường có chiều cao ~35cm
- Dầm nhà 4, 5 tầng thường có chiều cao từ 35 đến 40cm.
Lưu ý khi thiết kế thi công dầm
Khi thiết kế dầm cần lưu ý một số yếu tố quan trọng sau:
- Xác định tải trọng và chiều dài nhịp: Trước hết, cần xác định tải trọng mà dầm cần chịu như tĩnh tải, hoạt tải, tải trọng gió, động đất. Xác định khoảng cách giữa các điểm tựa của dầm.
- Chọn loại dầm phù hợp: Dầm đơn giản, dầm liên tục, hoặc dầm công xôn, tùy thuộc vào kết cấu.
- Bố trí lớp bảo vệ dầm: Lớp bảo vệ dầm không nhỏ hơn so với đường kính cốt thép.
- Khoảng hở của dầm: Khoảng cách giữa các thanh cốt thép trong dầm phải đảm bảo không được nhỏ hơn đường kính của thanh cốt thép lớn nhất, và không nhỏ hơn một giá trị tối thiểu nhất định để đảm bảo an toàn
Ứng dụng của dầm trong xây dựng
- Xây dựng cầu: Dầm cầu hỗ trợ tải trọng từ các phương tiện giao thông và các tải trọng lớn khác.
- Xây dựng tòa nhà: Dầm giúp hỗ trợ phân phối tải trọng các tầng và sàn xuống các cột và móng.
- Xây công trình dân dụng: Dầm trong nhà ở dân dụng sẽ giúp tạo không gian mở và hỗ trợ tải trọng từ mái, tầng và các cấu kiện khác.
Dầm trong thiết kế và thi công khách sạn
Đối với khách sạn, dầm được tính toán theo tải trọng, nhịp và sơ đồ chịu lực, nhưng không nên tách rời khỏi phương án kiến trúc và MEP. Một dầm đủ khả năng chịu lực nhưng bố trí không hợp lý vẫn có thể gây khó khăn cho trần, đường ống và hoàn thiện.
Một số vấn đề cần được tính đến ngay từ thiết kế:
- Phòng nghỉ và hành lang: Chiều cao dầm cần tính cùng cao độ trần để đảm bảo chiều cao thông thủy và hạn chế các đoạn trần hạ cục bộ.
- Khu vực MEP: Các tuyến điều hòa, cấp thoát nước và PCCC thường đi trong khoảng trần. Vị trí dầm giao với tuyến kỹ thuật cần được xử lý trên bản vẽ trước khi thi công, tránh phải điều chỉnh tại hiện trường.
- Sảnh, nhà hàng, phòng hội nghị: Với không gian cần khẩu độ lớn và hạn chế cột, dầm phải được tính theo tải trọng, biến dạng cho phép và chiều cao kết cấu để không ảnh hưởng đến kiến trúc.
- Các tầng có mặt bằng lặp lại: Thống nhất vị trí dầm giữa các tầng giúp chuẩn hóa ván khuôn, cốt thép và tuyến kỹ thuật, thuận lợi cho thi công hàng loạt.
Thực tế, nhiều phát sinh không nằm ở khả năng chịu lực của dầm mà xuất phát từ sự thiếu đồng bộ giữa kết cấu và các bộ môn khác. Dầm chiếm vào không gian trần có thể khiến tuyến ống phải đổi hướng, tăng chiều dài hoặc làm giảm cao độ trần. Nếu phát hiện sau khi đổ bê tông, việc xử lý sẽ phức tạp hơn nhiều.
Vì vậy, phương án dầm cần được hoàn thiện trên cơ sở đồng thời xem xét khả năng chịu lực, không gian kiến trúc, tuyến MEP và khả năng thi công thực tế. Đây cũng là cách Vạn An Group triển khai hệ kết cấu khách sạn, hướng đến phương án vừa đúng về tính toán vừa thuận lợi khi thi công và hoàn thiện.
Vậy việc hiểu rõ về khái niệm và vai trò của dầm là gì là một điều cần thiết để đảm bảo chất lượng và tuổi thọ của công trình. Vạn An Group hy vọng những thông tin hữu ích trong bài viết trên sẽ giúp ích cho bạn đọc. Nếu bạn có thắc mắc cần được giải đáp xin vui lòng liên hệ với chúng tôi qua Hotline 0988 366 102. Chúng tôi luôn sẵn sàng hỗ trợ giải đáp chi tiết nhất cho khách hàng!
Kinh nghiệm: 15 năm
ThS. KTS Phương Hữu Thơ là một kiến trúc sư được tôi luyện qua nhiều dự án lớn về thiết kế thi công khách sạn. Hiện tại anh là Thành viên Hội đồng quản trị kiêm Tổng giám đốc của Vạn An Group. Tận tụy, nhiệt huyết, tài năng và uy tín là những giá trị anh lan toả đến với Cán bộ công nhân viên cũng như khách hàng.
