Kiến trúc Gothic là một trong những phong cách kiến trúc có lịch sử phát triển lâu đời và được ứng dụng rất nhiều trong lối kiến trúc, đặc biệt là các nhà thờ trên thế giới. Trong bài viết này, Vạn An Group sẽ cùng bạn đọc tìm hiểu về kiến trúc Gothic là gì? Đặc điểm cũng như những công trình Gothic nổi tiếng trên thế giới.
Kiến trúc Gothic là gì?
Kiến trúc Gothic hay Gothique là một phong cách kiến trúc bắt đầu phát triển từ nửa sau thời Trung cổ ở Tây Âu và phát triển thịnh hành cho đến tận cuối thế kỷ 16. Kiến trúc Gothic được thể hiện rõ nét nhất và đặc trưng nhất trong các nhà thờ lớn, thánh đường ở các nước Châu Âu. Rất nhiều các công trình kiến trúc Gothic trên thế giới đã được UNESCO công nhận là di sản văn hóa thế giới.
Phong cách kiến trúc Gothic thể hiện sự hoành tránh và uy nghiêm, đem đến cho không gian nội thất rộng lớn và phủ kín ánh sáng tự nhiên, mang lại cảm giác thần bí và linh thiêng. Kiến trúc Gothic đã có những ảnh hưởng sâu sắc, tiếp tục là nguồn cảm ứng cho nhiều công trình kiến trúc sau này.
Lịch sử ra đời của kiến trúc Gothic
Phong cách Gothic trong kiến trúc đầu tiên xuất hiện ở vùng Île-de-France và Haute Picardie tại Pháp vào thế kỷ XII. Kiến trúc này nhanh chóng được biết đến và trở nên phổ biến khu vực phía Bắc sông Loire, sau đó lan dần ra khu vực phía Nam sông Loire và châu Âu cho tới giữa thế kỷ XVI. Khi làn sóng chủ nghĩa lịch sử xuất hiện vào thế kỷ XIX đến đầu thế kỷ XX, phong cách này phát triển thành “tân Gothic”.
Phong cách Gothic xuất hiện phổ biến ở vùng Haute Picardie và phát triển trong các thời kỳ:
- Tiền Gothic: Cuối thế kỷ X, các nhà thờ xây dựng theo phong cách Romanesque, các thính đường được phủ bởi một đỉnh vòm dạng nôi, tường dày và được bảo vệ bởi cột ốp dày bên ngoài.
- Gothic sơ kỳ (thế kỷ XII): Những công trình đầu tiên xuất hiện khoảng những năm 1130 – 1150 vùng Ile-de-France và đặc biệt ở Picardie.
- Gothic cổ điển (1190 – 1230): Đây là giai đoạn phát triển hoàn toàn và cân bằng hình dạng. Trong các nhà thờ, kiến trúc được tương đồng hóa và cách trang trí đơn giản hơn.
- Gothic ánh sáng (khoảng 1230 – khoảng 1350): Phong cách này được sinh ra tại Saint-Denis và có sự nhất quán về mặt không gian của nhà thờ như cửa sổ lớn..
- Gothic rực cháy (thế kỷ XV-XVI): Đặc trưng của giai đoạn này là họa tiết trang trí mảnh và mềm mại như những ngọn lửa.
Đặc điểm kiến trúc Gothic
Một số đặc điểm nổi bật của kiến trúc Gothic:
Mái vòm nhọn
Vòm nhọn hay còn gọi là vòm Gothic, thiết kế này sẽ giúp phân bổ trọng lực một cách hiệu quả và tạo ra không gian bên trong rộng lớn hơn. Ngoài ra, chúng còn mang sự gai góc và mạnh mẽ trong kiến trúc, thể hiện đức tin tôn giáo mãnh liệt tại nơi đây.
Cột chống vững chắc
Cột chống vững chắc hay còn gọi là cột chống chéo, là một phần quan trọng hỗ trợ cấu trúc công trình. Chúng sẽ chịu lực và phân bố trọng lượng của mái vòm và tường ra khỏi các bức tường chính của công trình, tạo ra không gian lớn cho cửa sổ.
Cửa sổ kính màu lớn
Công trình được thiết kế với những cửa sổ lớn, thường là những loại kính màu. Điều này không chỉ cung cấp ánh sáng tự nhiên mà còn tạo ra những hiệu ứng đẹp mắt khi nắng chiếu vào không gian bên trong.
Chân cột nhiều cạnh
Chân cột nhiều cạnh giúp phân phối trọng lực từ mái vòm và các cấu trúc khác xuống nền móng. Chúng làm việc cùng với cột chống chéo để duy trì sự ổn định của công trình cũng như giảm áp lực lên những bức tường chính.
Trạc
Trạc thường được làm từ đá có tính bền bỉ và khả năng tạo hình dễ dàng phù hợp với yêu cầu kiến trúc phức tạp như Gothic. Trạc thường được chạm khắc với hoa văn tinh xảo kết hợp với hình ảnh tôn giáo đầy nghệ thuật.
Cột nước điêu khắc
Một trong những điểm đặc trưng của kiến trúc Gothic là các gargoyle (tượng đá hình thú). Chúng được thiết kế với mục đích ngăn nước mưa chảy xuống các bức tường gây mất thẩm mỹ.
Sự khác nhau giữa kiến trúc Gothic và kiến trúc Roman
Kiến trúc Gothic và Roman là hai phong cách kiến trúc nổi bật trong lịch sử Châu Âu và dưới đây là sự khác nhau giữa 2 kiến trúc:
| Gothic | Roman | |
| Lịch sử ra đời | Ra đời và phát triển khoảng từ thế kỷ 12 đến thế kỷ 16, thường thấy trong các nhà thờ Châu Âu | Phát triển từ thế kỷ 9 đến thế kỷ 12. Thiết kế được lấy cảm hứng từ kiến trúc La Mã cổ đại |
| Cấu trúc và hình dạng | Vòm nhọn, tường mỏng và các cột chống có nhiều cạnh. Cửa sổ kính màu lớn | Vòm bán nguyệt, tường dày, cột tròn và cửa sổ nhỏ |
| Trang trí và thiết kế | Chi tiết trang trí tinh xảo, sử dụng hình ảnh tôn giáo phong phú, thanh thoát | Chi tiết trang trí đơn, phong cách chắc chắn, mạnh mẽ |
| Mục đích | Sử dụng trong nhà thờ nhưng nhấn mạnh sự cao lớn và ánh sáng, phản ánh sự thịnh vượng thời kỳ Trung Cổ và sự phát triển của công nghệ | Sử dụng trong nhà thờ và tu viện, phản ánh ảnh hưởng của kiến trúc La Mã và nhu cầu bảo vệ |
Công trình kiến trúc Gothic tiêu biểu trên thế giới
Những công trình kiến trúc Gothic tiêu biểu trên thế giới:
Nhà thờ Đức Bà Paris (Notre-Dame de Paris)
Được xây dựng tại Paris Pháp từ thế kỷ 12 đến thế kỷ 14, nhà thờ Đức Bà Paris là một trong những công trình phong cách kiến trúc Gothic nổi tiếng trên thế giới với thiết kế mái vòm nhọn đặc trưng, cửa sổ kính màu cuốn hút, hệ thống cột chống chéo và các chi tiết trang trí công phu.
Tháp đồng hồ Big Ben
Một trong những công trình kiến trúc tiêu biểu tại Anh, tuy nhiên ít ai biết được rằng công trình này cũng được xây dựng theo lối kiến trúc Gothic.
Nhà thờ Salisbury
Tọa lạc tại vùng Salisbuty – Anh Quốc, nhà thờ Salisbury có lối kiến trúc Gothic ma mị với các cột vòm cao, đường nét trang trí cầu kỳ tinh xảo, thu hút người dân và khách du lịch đến trải nghiệm.
Nhà thờ Cologne
Được xây dựng tại Cologne, Đức vào khoảng thế kỷ 13 đến thế kỷ 19. Thiết kế nổi bật với hai tháp cao cùng với các mái vòm nhọn, cửa sổ kính màu lớn.
Nhà thờ Milan (Duomo di Milano)
Tọa lạc tại Milan, Ý, được xây dựng từ thế kỷ 14 đến thế kỷ 19. Nhà thờ nổi tiếng là một trong những là thờ Gothic lớn nhất, nổi bật mới mặt tiền tinh xảo và tháp nhọn đặc trưng.
Nhà thờ Canterbury
Nhà thờ là sự kết hợp giữa 2 kiến trúc Roman và Gothic, nổi bật với các phần vòm nhọn và chi tiết điêu khắc tỉ mỉ, sang trọng.
Những công trình khách sạn nổi tiếng mang kiến trúc Gothic
Kiến trúc Gothic được thể hiện trong nhiều công trình khách sạn tại châu Âu, đặc biệt ở những công trình có nguồn gốc từ các tòa nhà lịch sử. Thay vì tái hiện nguyên trạng kiến trúc Trung cổ, mỗi khách sạn có cách bảo tồn hoặc chuyển hóa những đặc trưng Gothic theo bối cảnh và công năng riêng. Một số công trình tiêu biểu có thể kể đến:
St Pancras London – London, Anh
St Pancras London, trước đây là Midland Grand Hotel, được thiết kế bởi kiến trúc sư Sir George Gilbert Scott và mở cửa lần đầu vào năm 1873. Công trình mang phong cách Gothic Revival với mặt đứng gạch đỏ, đá trang trí, các khối tháp và hệ thống cửa sổ, chi tiết chạm khắc giàu tính biểu tượng.
Công trình từng đóng cửa và được chuyển đổi công năng trước khi được phục hồi, mở cửa trở lại vào năm 2011. Quá trình này cho thấy một công trình khách sạn mang giá trị lịch sử có thể được bảo tồn đồng thời tiếp tục phục vụ chức năng lưu trú hiện đại.
Kruisherenhotel Maastricht – Maastricht, Hà Lan
Kruisherenhotel Maastricht được hình thành trong một tu viện có từ thế kỷ 15 cùng nhà thờ Gothic liền kề. Công trình hiện được phát triển thành khách sạn thiết kế 5 sao, trong đó các đặc điểm kiến trúc nguyên bản được kết hợp với những yếu tố nội thất đương đại. Sự tương phản giữa kết cấu lịch sử, không gian nhà thờ và thiết kế mới tạo nên một cách tiếp cận đáng chú ý đối với việc đưa kiến trúc Gothic vào công trình lưu trú.
Hotel Danieli – Venice, Ý
Hotel Danieli được hình thành từ ba cung điện có niên đại và đặc điểm kiến trúc khác nhau. Trong đó, Palazzo Dandolo có nguồn gốc từ thế kỷ 14 và mang phong cách Venetian Gothic, thể hiện rõ mối liên hệ giữa công trình với lịch sử kiến trúc Venice. Các cung điện được kết hợp thành một khách sạn, trong khi những yếu tố nghệ thuật, kiến trúc và đồ cổ vẫn được duy trì cùng các tiện nghi phục vụ lưu trú hiện đại.
The Witchery – Edinburgh, Scotland
The Witchery nằm tại khu vực Royal Mile, cạnh Edinburgh Castle, trong một nhóm công trình lịch sử có niên đại từ thế kỷ 16. Khách sạn sử dụng nhiều chi tiết mang sắc thái Gothic trong các phòng và không gian chung như gỗ ốp, nội thất trang trí, cầu thang dạng tháp và các chi tiết kiến trúc giàu tính sân khấu. Một số suite như The Vestry và The Old Rectory còn thể hiện trực tiếp phong cách Gothic trong cách tổ chức và trang trí không gian.
Và trên đây là những thông tin về kiến trúc Gothic là gì? Lịch sử ra đời cũng như đặc điểm nổi bật của chúng đã được Vạn An Group chia sẻ chi tiết và dễ hiểu nhất. Vạn An Group là đơn vị chuyên thiết kế thi công khách sạn chuyên nghiệp, tận tâm, luôn sẵn sàng hỗ trợ tư vấn cho khách hàng thông qua Hotline: 0985 385 102 hoặc Email: vngroupcenter@gmail.com.
Xem thêm:
Kinh nghiệm: 15 năm
ThS. KTS Phương Hữu Thơ là một kiến trúc sư được tôi luyện qua nhiều dự án lớn về thiết kế thi công khách sạn. Hiện tại anh là Thành viên Hội đồng quản trị kiêm Tổng giám đốc của Vạn An Group. Tận tụy, nhiệt huyết, tài năng và uy tín là những giá trị anh lan toả đến với Cán bộ công nhân viên cũng như khách hàng.
