Trong lĩnh vực xây dựng, việc lựa chọn hình thức quản lý dự án đầu tư xây dựng và nội dung công việc đóng vai trò then chốt, quyết định sự thành công của dự án về tiến độ, chi phí và chất lượng. Hiểu rõ cơ sở pháp lý cũng như các hình thức quản lý theo quy định sẽ giúp chủ đầu tư có được phương án tối ưu, đảm bảo tính minh bạch và hiệu quả. Trong bài viết này, Vạn An Group chia sẻ những thông tin tổng quan và chi tiết về các hình thức quản lý dự án đầu tư để bạn đọc có cái nhìn rõ ràng trước khi triển khai dự án.
Hình thức quản lý dự án đầu tư xây dựng là gì?
Hình thức quản lý dự án đầu tư xây dựng là phương thức tổ chức và triển khai công tác quản lý nhằm bảo đảm công trình được thực hiện đúng tiến độ, chi phí, chất lượng và an toàn. Theo Luật Xây dựng 2014 (sửa đổi 2020) và Nghị định 175/2024/NĐ-CP, có bốn hình thức chính gồm: Ban quản lý chuyên ngành hoặc khu vực, Ban quản lý một dự án, chủ đầu tư trực tiếp quản lý bằng bộ máy chuyên môn, hoặc thuê tổ chức tư vấn quản lý dự án.
Việc lựa chọn đúng hình thức quản lý dự án có ý nghĩa quyết định, bởi nó không chỉ đảm bảo tuân thủ pháp luật mà còn giúp tối ưu hiệu quả quản lý, kiểm soát chi phí, tiến độ, nâng cao chất lượng và an toàn công trình. Đồng thời, hình thức quản lý phù hợp còn góp phần khẳng định uy tín và năng lực của chủ đầu tư, tạo niềm tin với cơ quan quản lý, đối tác và nhà tài trợ.
Các hình thức quản lý dự án đầu tư xây dựng
Theo Điều 62 Luật Xây dựng 2014, được sửa đổi bởi Luật Xây dựng sửa đổi 2020, và hướng dẫn chi tiết tại Điều 24 Nghị định 175/2024/NĐ-CP, pháp luật hiện hành quy định bốn hình thức tổ chức quản lý dự án đầu tư xây dựng, gồm:
- Ban quản lý dự án đầu tư xây dựng chuyên ngành hoặc khu vực;
- Ban quản lý dự án đầu tư xây dựng một dự án;
- Chủ đầu tư sử dụng bộ máy chuyên môn trực thuộc;
- Thuê tổ chức tư vấn quản lý dự án.
Việc lựa chọn hình thức quản lý phụ thuộc vào quy mô, tính chất, nguồn vốn và điều kiện thực hiện dự án:
- Dự án sử dụng vốn đầu tư công: ưu tiên áp dụng Ban quản lý chuyên ngành hoặc khu vực. Nếu không đáp ứng điều kiện, có thể thành lập Ban quản lý một dự án, để chủ đầu tư trực tiếp quản lý hoặc thuê tư vấn quản lý dự án.
- Dự án sử dụng vốn nhà nước ngoài đầu tư công hoặc vốn khác: người quyết định đầu tư được lựa chọn linh hoạt một trong bốn hình thức trên, miễn phù hợp yêu cầu quản lý và điều kiện cụ thể.
- Dự án sử dụng vốn ODA, vốn vay ưu đãi: thực hiện theo thỏa thuận với nhà tài trợ; nếu không có quy định riêng thì áp dụng theo Nghị định 175/2024/NĐ-CP.
- Dự án PPP: được quản lý theo một trong bốn hình thức nêu tại Điều 62 Luật Xây dựng, kết hợp với thỏa thuận tại hợp đồng dự án.
- Dự án đặc thù trong lĩnh vực quốc phòng, an ninh: Bộ Quốc phòng và Bộ Công an quy định riêng về điều kiện năng lực của giám đốc quản lý dự án, cá nhân phụ trách chuyên môn và cơ chế phối hợp.
Như vậy, pháp luật đã đưa ra khung pháp lý đầy đủ, vừa đảm bảo tính thống nhất trong quản lý nhà nước, vừa tạo sự linh hoạt để phù hợp với từng loại dự án, từng nguồn vốn và yêu cầu thực tiễn.
Điều kiện năng lực trong từng hình thức quản lý dự án đầu tư xây dựng
Mỗi hình thức quản lý dự án đều có những yêu cầu riêng về năng lực tổ chức, nhân sự và điều kiện pháp lý để đảm bảo dự án được triển khai đúng quy định, hiệu quả và hạn chế rủi ro. Dưới đây là các điều kiện năng lực cụ thể cho từng hình thức quản lý theo quy định pháp luật.
Năng lực của Ban quản lý dự án
Ban quản lý dự án (Ban QLDA), bao gồm Ban QLDA chuyên ngành, khu vực hoặc một dự án, phải có:
- Quyết định thành lập hợp pháp từ cơ quan có thẩm quyền.
- Tư cách pháp nhân độc lập, có con dấu và tài khoản riêng để giao dịch.
- Cơ cấu tổ chức đầy đủ, gồm giám đốc quản lý dự án, bộ phận kỹ thuật, tài chính, pháp chế và nhân sự chuyên môn phù hợp với quy mô, tính chất dự án.
- Điều kiện năng lực cá nhân: Giám đốc QLDA và người phụ trách chuyên môn phải có chứng chỉ hành nghề hoạt động xây dựng, kinh nghiệm quản lý dự án, và đáp ứng yêu cầu về an toàn, chất lượng theo Luật Xây dựng.
- Nguồn lực vật chất – kỹ thuật bảo đảm phục vụ quản lý, giám sát tiến độ, chất lượng và chi phí.
Năng lực của chủ đầu tư trực tiếp quản lý dự án
Trường hợp chủ đầu tư không thành lập Ban QLDA mà tự quản lý, cần đáp ứng:
- Bộ máy chuyên môn trực thuộc có đủ nhân sự, năng lực quản lý dự án phù hợp với quy mô và loại công trình.
- Người phụ trách quản lý dự án phải có chứng chỉ hành nghề, kinh nghiệm và kỹ năng điều hành.
- Khả năng kiểm soát chi phí, tiến độ và chất lượng thông qua hệ thống kiểm tra – giám sát nội bộ.
- Nguồn lực tài chính và cơ sở vật chất phục vụ công tác quản lý, không phụ thuộc hoàn toàn vào nhà thầu.
- Đối với dự án nhóm A, B quy mô lớn, chủ đầu tư thường ít trực tiếp quản lý mà phải thuê Ban QLDA hoặc tư vấn để đảm bảo khách quan và chuyên nghiệp.
Năng lực và điều kiện thuê tổ chức tư vấn quản lý dự án
Khi lựa chọn tổ chức tư vấn quản lý dự án, chủ đầu tư cần xem xét:
- Giấy phép hoạt động và chứng chỉ năng lực của tổ chức tư vấn, phù hợp với loại và cấp công trình.
- Đội ngũ nhân sự chủ chốt (giám đốc QLDA, kỹ sư, chuyên gia pháp lý, tài chính) có chứng chỉ hành nghề và kinh nghiệm thực tế.
- Kinh nghiệm đã thực hiện các dự án tương tự, đặc biệt là về quy mô và tính chất công trình.
- Hệ thống quản lý chất lượng và khả năng ứng dụng công nghệ (BIM, phần mềm quản lý dự án).
- Hợp đồng dịch vụ tư vấn phải rõ ràng về phạm vi công việc, trách nhiệm, thời hạn và chế tài để tránh rủi ro.
Nội dung công việc trong hình thức quản lý dự án đầu tư xây dựng
Theo Điều 66 Luật Xây dựng 2014 (được sửa đổi bổ sung năm 2020) về nội dung công việc trong hình thức quản lý dự án đầu tư xây dựng bao gồm:
- Quản lý về phạm vi, kế hoạch công việc
- Khối lượng công việc
- Chất lượng xây dựng
- Tiến độ thực hiện
- Chi phí đầu tư xây dựng
- An toàn trong thi công xây dựng
- Bảo vệ môi trường trong xây dựng
- Lựa chọn nhà thầu và hợp đồng xây dựng
- Quản lý rủi ro
- Quản lý hệ thống thông tin công trình và các nội dung cần thiết khác được thực hiện theo quy định của Luật này và quy định khác của pháp luật có liên quan
- Chủ đầu tư có trách nhiệm thực hiện hoặc giao Ban quản lý dự án, tư vấn quản lý dự án, tổng thầu (nếu có) thực hiện một phần hoặc toàn bộ các nội dung quản lý dự án quy định tại khoản 1 Điều 66 Luật Xây dựng 2014
Hình thức quản lý dự án đầu tư xây dựng khách sạn
Từ các hình thức quản lý dự án đầu tư xây dựng nêu trên, đối với các dự án khách sạn – phần lớn sử dụng vốn tư nhân – chủ đầu tư thường có nhiều lựa chọn linh hoạt hơn tùy theo quy mô dự án, năng lực nội bộ và mục tiêu đầu tư.
Chủ đầu tư trực tiếp quản lý bằng bộ máy chuyên môn
Phù hợp với các dự án khách sạn quy mô nhỏ hoặc chủ đầu tư đã có đội ngũ kỹ thuật và kinh nghiệm triển khai. Hình thức này giúp chủ động kiểm soát tiến độ và chi phí nhưng yêu cầu nhân sự quản lý đáp ứng đầy đủ điều kiện năng lực theo quy định.
Thuê Ban quản lý dự án hoặc tổ chức tư vấn quản lý
Đối với khách sạn quy mô vừa và lớn, việc thuê Ban quản lý dự án hoặc đơn vị tư vấn quản lý giúp kiểm soát tốt hơn về chất lượng, tiến độ, chi phí và sự phối hợp giữa các hạng mục như kết cấu, cơ điện, phòng cháy chữa cháy và nội thất.
Kết hợp mô hình tổng thầu thiết kế thi công để đồng bộ quá trình triển khai
Bên cạnh việc lựa chọn ai đứng ra quản lý dự án, nhiều chủ đầu tư khách sạn hiện nay còn kết hợp với mô hình tổng thầu thiết kế – thi công nhằm đồng bộ từ giai đoạn thiết kế đến thi công thực tế. Việc thống nhất một đầu mối thực hiện giúp giảm thời gian phối hợp, hạn chế sai khác giữa hồ sơ thiết kế và quá trình thi công, đồng thời hỗ trợ chủ đầu tư kiểm soát tiến độ và chi phí hiệu quả hơn.
Với kinh nghiệm triển khai nhiều dự án khách sạn trên toàn quốc, Vạn An Group cung cấp giải pháp thiết kế thi công trọn gói, đồng hành cùng chủ đầu tư kiểm soát tiến độ, chất lượng và chi phí xuyên suốt dự án.
Trên đây là những phân tích đầy đủ về hình thức quản lý dự án đầu tư xây dựng theo quy định pháp luật hiện hành. Việc nắm vững kiến thức này không chỉ giúp chủ đầu tư quản lý dự án hiệu quả hơn mà còn hạn chế rủi ro trong quá trình thực hiện. Bài viết của Vạn An Group hy vọng sẽ mang lại giá trị tham khảo: hữu ích cho các chủ đầu tư, doanh nghiệp và tổ chức đang chuẩn bị triển khai dự án xây dựng.
Kinh nghiệm: 15 năm
ThS. KTS Phương Hữu Thơ là một kiến trúc sư được tôi luyện qua nhiều dự án lớn về thiết kế thi công khách sạn. Hiện tại anh là Thành viên Hội đồng quản trị kiêm Tổng giám đốc của Vạn An Group. Tận tụy, nhiệt huyết, tài năng và uy tín là những giá trị anh lan toả đến với Cán bộ công nhân viên cũng như khách hàng.
