An toàn lao động trong xây dựng là vấn đề luôn được ưu tiên hàng đầu, không chỉ bảo vệ sức khỏe và tính mạng của người lao động mà còn đảm bảo tiến độ và chất lượng của dự án. Đọc ngay, bài viết dưới đây của Vạn An Group để hiểu rõ hơn về các quy định và biện pháp an toàn trong ngành xây dựng.
An toàn lao động trong xây dựng là gì?
Khoản 1 Điều 3 Thông tư 04/2017/TT-BXD quy định về quản lý an toàn lao động trong thi công xây dựng công trình là nêu rõ: “An toàn lao động trong thi công xây dựng công trình là giải pháp phòng, chống tác động của các yếu tố nguy hiểm, yếu tố có hại nhằm bảo đảm không làm suy giảm sức khỏe, thương tật, tử vong đối với con người, ngăn ngừa sự cố gây mất an toàn lao động trong quá trình thi công xây dựng công trình.”
Như vậy, An toàn lao động trong xây dựng có thể hiểu là tổng hợp các biện pháp, quy định và quy chuẩn được đặt ra nhằm bảo vệ những người thợ xây, kỹ sư và tất cả mọi người làm việc trên công trình khỏi những tai nạn đáng tiếc. Đó có thể là việc đội mũ bảo hiểm, mang giày bảo hộ, sử dụng dây an toàn khi làm việc ở trên cao, hoặc đơn giản chỉ là sắp xếp vật liệu gọn gàng để tránh bị ngã.
Tại sao an toàn lao động trong xây dựng lại quan trọng?
Ngành xây dựng là một trong những ngành có nguy cơ tai nạn lao động cao nhất. Theo các nghiên cứu, tai nạn lao động trong xây dựng có thể xảy ra do nhiều yếu tố như điều kiện làm việc khắc nghiệt, việc sử dụng máy móc thiết bị không đảm bảo an toàn, hay người lao động không được đào tạo đúng cách. Những tai nạn này không chỉ gây thiệt hại về mặt tài chính mà còn ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe và tính mạng của người lao động.
Tình hình này yêu cầu các công ty xây dựng phải chú trọng đến việc áp dụng các biện pháp bảo vệ người lao động, tuân thủ các quy định về an toàn lao động và đầu tư vào các chương trình đào tạo an toàn cho công nhân.
Các quy pháp luật về an toàn lao động trong xây dựng
Tại Việt Nam, các quy định pháp luật về an toàn lao động trong xây dựng rất rõ ràng và được điều chỉnh bởi các cơ quan như Bộ Lao động – Thương binh và Xã hội. Các quy định này bao gồm:
- Thông Tư Số 04/2017/TT-BXD: Quy định các biện pháp an toàn khi thi công công trình xây dựng.
- Nghị định 45/2013/NĐ-CP: Quy định về việc bắt buộc huấn luyện an toàn lao động.
- Luật An Toàn Vệ Sinh Lao Động 2015: Đề cập đến quyền lợi và trách nhiệm của người lao động và chủ lao động trong việc bảo đảm an toàn lao động.
Quy định an toàn lao động trong thi công xây dựng công trình
Các quy định an toàn lao động trong thi công xây dựng công trình, được quy định tại Điều 4, Thông tư 04/2017/TT-BXD, tóm tắt nội dung được bàn hành trong quy định như sau:
Trách nhiệm của chủ đầu tư
Chủ đầu tư có trách nhiệm giám sát và kiểm tra việc tuân thủ các quy định về an toàn lao động trong quá trình thi công. Trong trường hợp, hợp đồng tổng thầu được ký kết, chủ đầu tư có thể giao một số trách nhiệm cho tổng thầu nhưng vẫn phải đảm bảo rằng công tác an toàn lao động luôn được kiểm tra và thực hiện đúng.
Trách nhiệm của nhà thầu thi công xây dựng công trình
Nhà thầu thi công phải lập kế hoạch an toàn lao động và trình chủ đầu tư phê duyệt trước khi bắt đầu công việc. Nhà thầu có trách nhiệm kiểm tra, giám sát các công việc của mình và của các nhà thầu phụ để đảm bảo an toàn lao động được thực hiện đúng quy định. Nếu phát hiện nguy cơ tai nạn, nhà thầu phải có biện pháp xử lý kịp thời và có thể dừng thi công nếu cần thiết.
Trách nhiệm của bộ phận quản lý an toàn lao động của nhà thầu thi công xây dựng công trình
Bộ phận quản lý an toàn lao động của nhà thầu phải đảm bảo thực hiện các kế hoạch đã được phê duyệt và hướng dẫn công nhân nhận diện các yếu tố nguy hiểm. Họ cũng có nhiệm vụ giám sát việc tuân thủ các quy định về bảo vệ cá nhân và các biện pháp an toàn lao động. Khi phát hiện vi phạm, bộ phận này có quyền đình chỉ công việc và yêu cầu công nhân tuân thủ biện pháp an toàn, cũng như tham gia vào công tác ứng cứu khi có sự cố.
Trách nhiệm của người lao động trên công trường xây dựng
Người lao động cũng có trách nhiệm trong việc đảm bảo an toàn lao động, bao gồm việc tuân thủ các quy định về sử dụng bảo hộ cá nhân và thực hiện các biện pháp an toàn do bộ phận quản lý an toàn lao động hướng dẫn. Việc không tuân thủ quy định có thể dẫn đến nguy cơ xảy ra tai nạn, và trong trường hợp này, người lao động có thể bị đình chỉ công việc.
Xem chi tiết nội dung văn bản tại đây
Công tác quản lý an toàn lao động trên công trường xây dựng
Đối với đơn vị thi công: Cần thành lập Ban chỉ huy giám sát theo từng cấp độ công trình, cùng một bộ phận hoặc cá nhân chịu trách nhiệm giám sát an toàn có đủ chuyên môn. Với công trình nhiều nhà thầu, nên có một ban an toàn chung để đảm bảo phối hợp hiệu quả.
Đối với người lao động: Người lao động phải đáp ứng đầy đủ tiêu chuẩn về sức khỏe, tuổi tác, được kiểm tra sức khỏe định kỳ, và cấp thẻ an toàn khi làm việc tại các vị trí yêu cầu cao về an toàn. Họ cũng cần được trang bị đầy đủ thiết bị bảo hộ như mũ, găng tay, giày và quần áo chuyên dụng, đảm bảo an toàn trong suốt quá trình làm việc.
Khu vực thi công: Công trường xây dựng cần gọn gàng, bố trí vật dụng đúng nơi, tránh các yếu tố có thể gây nguy hiểm như thiết bị không đạt chuẩn, ổ cắm điện lỏng lẻo. Ngoài ra, cần đặt biển cảnh báo, nội quy tại các vị trí dễ thấy và có người hướng dẫn tại các khu vực nguy hiểm để đảm bảo an toàn tối đa.
Kiểm tra máy móc thiết bị: Tất cả các thiết bị, máy móc phải được kiểm tra định kỳ, đảm bảo đạt chuẩn an toàn và đăng ký với cơ quan có thẩm quyền. Trong trường hợp thiết bị thi công vượt phạm vi công trình, đơn vị thi công phải thực hiện các biện pháp bảo vệ và chỉ được đặt thiết bị ngoài công trường khi có sự đồng ý của cơ quan chức năng.
Kế hoạch khắc phục sự cố: Để ứng phó nhanh chóng với các tình huống khẩn cấp, chủ đầu tư cần dự trù các phương án khắc phục, giảm thiểu rủi ro và bảo vệ người lao động. Việc tuân thủ quy định an toàn không chỉ đảm bảo an toàn lao động mà còn nâng cao uy tín và chất lượng cho công trình.
An toàn lao động khi thi công khách sạn cần lưu ý gì?
Thi công khách sạn thường có quy mô lớn, nhiều tầng và đồng thời triển khai nhiều hạng mục như kết cấu, điện nước, HVAC, PCCC, hoàn thiện và nội thất. Vì vậy, công tác an toàn cần được kiểm soát chặt chẽ để hạn chế tai nạn và không ảnh hưởng đến tiến độ dự án.
- Kiểm soát công việc trên cao: Đặc biệt lưu ý khi thi công mặt ngoài, mái, giàn giáo, lan can, khu vực giếng trời và các tầng cao. Người lao động cần được trang bị đầy đủ phương tiện bảo hộ và có biện pháp chống rơi ngã phù hợp.
- An toàn khi thi công hệ thống kỹ thuật: Các công việc liên quan đến điện, HVAC, cấp thoát nước và PCCC cần được thực hiện theo đúng biện pháp kỹ thuật, đặc biệt tại khu vực có nhiều hệ thống giao cắt.
- Phân khu thi công rõ ràng: Khu vực tập kết vật tư, vận chuyển vật liệu và khu vực đang thi công cần được bố trí hợp lý, có biển cảnh báo để hạn chế va chạm và ảnh hưởng đến các khu vực khác.
- Kiểm soát đồng thời nhiều đơn vị: Với khách sạn có nhiều đội thi công, cần thống nhất quy định an toàn và phối hợp lịch thi công để tránh chồng chéo, đặc biệt ở các khu vực có nhiều công việc diễn ra cùng lúc.
- Đảm bảo an toàn khi khách sạn vẫn hoạt động: Với dự án cải tạo, khu vực thi công cần được ngăn cách với khu vực lưu trú, kiểm soát tiếng ồn, bụi, vật liệu và lối đi để đảm bảo an toàn cho khách và nhân viên.
Đặc biệt, với các dự án khách sạn, an toàn lao động cần được tính toán ngay từ khâu tổ chức thi công và duy trì kiểm tra xuyên suốt quá trình thực hiện, thay vì chỉ xử lý khi phát sinh sự cố.
Các chứng chỉ về an toàn lao động trong xây dựng
Hiện nay, chứng chỉ an toàn lao động trong xây dựng được chia thành ba hạng, mỗi hạng có yêu cầu và phạm vi áp dụng khác nhau:
- Chứng chỉ hạng 1: Dành cho những người đã tham gia phụ trách ít nhất 1 công trình cấp I hoặc 2 công trình cấp II. Người sở hữu chứng chỉ này có thể phụ trách công tác an toàn lao động cho tất cả các cấp công trình.
- Chứng chỉ hạng 2: Dành cho những người đã tham gia ít nhất 1 công trình cấp II hoặc 2 công trình cấp III. Chứng chỉ này cho phép người sở hữu phụ trách công tác an toàn lao động cho các công trình từ cấp I trở xuống.
- Chứng chỉ hạng 3: Dành cho những người đã tham gia ít nhất 1 công trình cấp III hoặc 2 công trình cấp IV. Chứng chỉ này cho phép người sở hữu phụ trách công tác an toàn lao động cho các công trình từ cấp II đến cấp III.
Hồ sơ an toàn xây dựng gồm những gì?
Theo quy định của Bộ Xây dựng, hồ sơ an toàn xây dựng gồm những loại giấy tờ sau:
- Quyết định thành lập ban an toan lao động của cty;
- Quyết định thành lập mạng lưới an toàn vệ sinh viên của từng dự án;
- Phiếu giao việc cho cán bộ an toàn;
- Nội quy công trường (Nội quy an toàn công trường xây dựng);
- Nội quy an toàn lao động;
- Danh sách công nhân
- Bản cam kết đã học an toàn xây dựng
- Bản cam kết an toàn thi công xây dựng (Tải mẫu bản cam kết an toàn xây dựng)
- Biên bản huấn luyện ATLĐ;
- Nội dung học an toàn;
- Nhật ký an toàn;
- Sổ giao việc;
- Sổ kiến nghị;
- Sổ theo dõi cấp phát phương tiện bảo vệ cá nhân;
- Sổ theo dõi công tác huấn luyện an toàn;
- Sổ theo dõi tai nạn lao động;
- Sổ theo dõi công tác khám sức khỏe và bệnh nghề nghiệp;
- Sổ theo dõi máy móc thiết bị.
Chi phí đảm bảo an toàn trong xây dựng
Chi phí đảm bảo an toàn trong xây dựng được quy định theo Điều 15 Thông tư 10/2021/TT-BXD, như sau:
- Chi phí lập và thực hiện các biện pháp đảm bảo an toàn;
- Chi phí huấn luyện an toàn, vệ sinh lao động, thực hiện kiểm định kỹ thuật an toàn lao động;
- Chi phí trang cấp dụng cụ, phương tiện bảo vệ cá nhân cho người lao động;
- Chi phí cho công tác phòng, chống cháy, nổ;
- Chi phí phòng, chống yếu tố nguy hiểm, yếu tố có hại và cải thiện điều kiện lao động; chi phí tổ chức đánh giá nguy cơ rủi ro về an toàn lao động.
Quy định, quy chuẩn an toàn trong xây dựng
Các quy chuẩn an toàn trong xây dựng hiện nay được quy định trong Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia QCVN 18:2014/BXD, bao gồm các yêu cầu kỹ thuật để đảm bảo an toàn khi thi công công trình xây dựng dân dụng, công nghiệp, và hạ tầng đô thị. Một số nội dung chính bao gồm:
- Yêu cầu chung về an toàn: Không được thi công nếu không có đầy đủ hồ sơ và biện pháp kỹ thuật an toàn. Người lao động phải trang bị đầy đủ phương tiện bảo hộ cá nhân, đặc biệt trong công việc trên cao hoặc môi trường nguy hiểm. Đảm bảo an toàn khi làm việc trên giàn giáo, không được thi công ngoài trời khi thời tiết xấu và tuân thủ các biện pháp phòng chống sạt, lở trong công việc ở hầm ngầm, giếng sâu.
- Tổ chức mặt bằng công trường: Mặt bằng công trường phải có rào chắn bảo vệ và hệ thống thoát nước. Các hố sâu, giếng, và lỗ trống trên công trường cần được đậy kín hoặc rào ngăn.
- An toàn điện: Thiết bị điện phải được lắp đặt và sử dụng theo đúng quy chuẩn QCVN QTĐ 5:2009/BCT và các quy chuẩn kỹ thuật điện an toàn khác.
- An toàn trong các công việc cụ thể: Bao gồm quy chuẩn về công tác bốc xếp, sử dụng thiết bị cầm tay, vận hành xe máy, công tác khoan, hàn, thi công giàn giáo, cốp pha, và các hoạt động trên cao hoặc mái nhà. Các công việc trong công tác đất, móng, sản xuất bê tông, và xây tường cũng có quy định an toàn chi tiết.
- An toàn trong công tác đặc thù: Các công việc như lắp ráp thiết bị, thi công mạng điện, và tháo dỡ công trình phải đảm bảo tuân thủ các quy chuẩn cụ thể.
Biện pháp kỹ thuật an toàn lao động trong xây dựng
Theo Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia QCVN 18:2021/BXD, các biện pháp này bao gồm:
- Thiết lập các biện pháp an toàn cho công trường và khu vực lân cận, gồm việc phân định rõ ràng các khu vực nguy hiểm và lối đi an toàn cho công nhân.
- Giàn giáo phải thiết kế và lắp đặt đúng quy cách, đảm bảo vững chắc và an toàn cho người lao động khi làm việc trên cao. Thang cũng cần được kiểm tra định kỳ để đảm bảo an toàn khi sử dụng.
- Các thiết bị cần được kiểm định và bảo trì thường xuyên
- Trang bị đầy đủ đồ bảo hộ cần thiết cho công nhân
- Đảm bảo điều kiện sinh hoạt hợp lý cho công nhân tại công trường.
Trên đây là những thông tin quan trọng về an toàn lao động trong xây dựng, được Vạn An Group tổng hợp. Chúng tôi hy vọng rằng bài viết này sẽ là nguồn tài liệu hữu ích cho các nhà thầu và chủ đầu tư trong việc triển khai các biện pháp an toàn lao động hiệu quả.
Kinh nghiệm: 15 năm
ThS. KTS Phương Hữu Thơ là một kiến trúc sư được tôi luyện qua nhiều dự án lớn về thiết kế thi công khách sạn. Hiện tại anh là Thành viên Hội đồng quản trị kiêm Tổng giám đốc của Vạn An Group. Tận tụy, nhiệt huyết, tài năng và uy tín là những giá trị anh lan toả đến với Cán bộ công nhân viên cũng như khách hàng.
